Hoa thiên lý là loại cây được trồng và ra hoa vào mùa hè. Hoa thiên lý còn gọi là dạ lý hương, dạ lài hương. Thiên lý là loài cây dây leo, loại nhỡ, phân chia làm nhiều nhánh.

Theo Tạp chí về Dược liệu và Sức khỏe cộng đồng (Hội Dược liệu Việt Nam), hoa Thiên lý có 3% chất xơ, 2,9% chất đạm, 2,8% chất bột đường các sinh tố C, B1, B2, PP, tiền sinh tố A. Các khoáng chất cần cho cơ thể như: calci, phospho, sắt, đặc biệt là kẽm có hàm lượng khá cao, vì vậy hoa Thiên lý (cả lá non và ngọn) là thức ăn và thuốc bổ dưỡng giúp trẻ mau lớn, giúp người già giảm chứng phì đại tuyến tiền liệt; tăng sức đề kháng cho người sử dụng.

Chất kẽm còn có tác dụng đẩy chì ra khỏi tinh dịch, chữa chứng vô sinh ở nam do thường xuyên tiếp xúc với chì hoặc các chất có chì (động cơ chạy xăng pha chì, acca chì…).

Đông y cho rằng hoa thiên lý có vị ngọt tính bình, giải nhiệt, chống rôm sảy, là một vị thuốc an thần, giúp ngủ ngon giấc, tư bổ tâm, thận, bớt đi tiểu đêm, đỡ mệt mỏi đau lưng, có tính chống viêm và làm tan màng mộng, thúc đẩy chóng lên da non, được sử dụng trị liệu trong các chứng như viêm kết mạc cấp và viêm mạn, viêm giác mạc và mờ đục màng mắt, viêm kết mạc do sởi, hoa trị giun kim.

Một số bài thuốc hay từ hoa thiên lý:

Chữa mất ngủ: hoa thiên lý 30g, hoa nhài 10g, tâm sen 15g. Sắc lấy nước uống trong ngày, cần uống liền 3-5 ngày.

Để có giấc ngủ ngon: dùng hoa thiên lý nấu canh với thịt nạc hoặc với cá diếc, ăn ngày một lần trong vài ngày liền.

Chữa mất ngủ thường xuyên: hoa thiên lý nấu canh cùng lá vông nem, mỗi vị chừng 30-50g, rửa sạch thái nhỏ nấu chung thành canh, nêm đủ mắm muối, bột nêm cần ăn trong 4-7 ngày.

Thuốc trợ dương cho nam giới: Câu ca dao: “Thương chồng nấu cháo le le/Nấu canh hoa Lý, nấu chè hạt Sen” cho thấy kinh nghiệm dân gian dùng hoa Lý làm thuốc trợ dương cho nam giới là có cơ sở khoa học.

Phòng rôm sảy ngày hè: Hằng ngày nấu canh hoa thiên lý ăn. Với trẻ có thể nghiền lá và hoa thiên lý ra nấu lẫn với bột khi cho ăn dặm. Kinh nghiệm dân gian còn dùng lá thiên lý non nấu canh cho trẻ ăn liên tục 7 - 10 ngày để trị giun kim.

Chữa lòi dom, dạ con: Lấy 1 nắm lá thiên lý rửa sạch, giã nát cho vào 5% muối ăn, vắt lấy nước cốt tẩm vào bông rịt vào hậu môn, hay âm hộ ngày thay 1 – 2 lần, sử dụng liền 5 – 7 ngày sẽ có tác dụng co dần phần dom hay dạ con lòi ra.

Làm thư giãn sau các buổi làm việc căng thẳng, người khoan khoái, ngủ dễ ngon giấc, đỡ mệt mỏi, giảm tiểu đêm: Hằng ngày lấy hoa thiên lý nấu canh ăn.

Chữa đinh nhọt: Lấy lá cây thiên lý 30 – 50g giã nhỏ đắp vào chỗ mụn nhọt, ngày thay 1 lần, vài 3 ngày sẽ khỏi.

Chữa đái buốt, đái ra máu, đái dắt, cặn trắng: Lấy rễ cây thiên lý từ 10 – 20g, sắc lấy nước uống 2 – 3 lần trong ngày.

Kiêng kỵ: Không xào nấu chung thiên lý (hoặc ăn cùng bữa) với các chất giàu sắt như: tiết, gan, thịt nạc bò, lợn, rau muống… vì chất sắt sẽ đẩy chất kẽm ra khỏi cơ thể.

Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam trên TV Online!